«سمفونی مردگان» شاهکار جاودان عباس معروفی، روایتی تراژیک و چندصدایی از سرنوشت تلخ خانوادهٔ اورخانی در سرمای استخوانسوز شهر اردبیل طی سالهای جنگ جهانی دوم و پس از آن است. جابر اورخانی، پدری سنتی و تاجر حجرهدار آجیل، در فضایی بسته و متعصب زندگی میکند. محور اصلی تنش داستان، تقابل دو برادر است: آیدین، شاعری بااستعداد، روشنفکر، عصیانگر و روحگرا، در برابر اورهان، پسری گوشبهفرمان، مادیگرا و نمایندهٔ بیچونوچرای تعصبات پدر. معروفی ساختار این رمان را هوشمندانه در چهار بخش و در فرم سمفونی موسیقی کلاسیک تدوین کرده است؛ با بهرهگیری درخشان از تکنیک جریان سیال ذهن، زمان و مکان در هم میآمیزند و راوی مدام میان اولشخص و سومشخص جابهجا میشود. این اثر تنها یک درام خانوادگی نیست، بلکه بازخوانی نمادین و مدرنی از کهنالگوی قابیل و هابیل، سرکوب خرد و هنر در جامعهای اسیر سنت، و پژواک هولناک رنجهای آدمی در دل جامعهای رو به انحطاط است.
دربارهی عباس معروفی
عباس معروفی (۱۳۳۶ – ۱۴۰۱) رماننویس، نمایشنامهنویس، شاعر و ناشر برجستهٔ ایرانی بود. او از شاگردان هوشنگ گلشیری بهشمار میرفت و با انتشار رمان «سمفونی مردگان» به شهرت گستردهای در ادبیات داستانی ایران دست یافت. معروفی علاوه بر نویسندگی، سردبیری ماهنامهٔ ادبی و فرهنگی توقیفشدهٔ «گردون» را نیز بر عهده داشت و سالهای پایانی زندگی خود را در آلمان گذراند و در آنجا انتشارات و کتابفروشی «فروغ» را اداره کرد.