فکر کردن بی درنگ و با درنگ

در نگاه رایج، انسان موجودی عقلانی است که اغلب بر مبنای منطق تصمیم می‌گیرد؛ اگر هم گاهی از مسیر عقل منحرف می‌شود، ریش? آن را معمولاً باید در احساسات و هیجاناتی چون خشم، ترس، یا نفرت جُست. از ده? هفتاد میلادی، دانیل کاهنمن و آموس تورسکی این نگاه را به چالش کشیده‌اند. آنان با طراحی آزمایش‌هایی ساده، اما هوشمندانه، نشان داده‌اند که ریش? بسیاری از خطاهای فکری ما نه‌فقط در هیجانات بلکه در دستگاه شناخت ماست. پژوهش این دو دانشمندِ روان‌شناس تأثیری ژرف بر علوم اجتماعی گذاشت و توجه رشته‌های گوناگون، از فلسفه و حقوق گرفته تا سیاست و پزشکی، را جلب کرد؛ در این میان شاید بیشترین بهره را علم اقتصاد برد، چنان که شاخه‌ای جدید به نام «اقتصاد رفتاری» شکل گرفت و در سال 2002 جایز? نوبل را در اقتصاد به کاهنمن اهدا کردند. کتاب حاضر چکید? سال‌ها پژوهش نویسند? آن دربار? شگفتی‌ها و کاستی‌های ذهن انسان است، موجودی که می‌پندارد پادشاه افکار خویش است و فقط به اراد? خود تصمیم می‌گیرد. به گواه این کتاب اما، عوامل دیگری هم هستند که در شکل‌گیری باورها، تصمیم‌ها و سلیقه‌های ما سهم دارند؛ شاید گریزی از آن‌ها نباشد، اما می‌توان با شناختشان منطقی‌تر فکر کرد و عاقلانه‌تر تصمیم گرفت. «این کتاب شاهکاری به قلم اندیشمندی بزرگ است، کتابی خواندنی، حکیمانه و عمیق. بی‌درنگ آن را بخرید، اما با‌درنگ بخوانیدش. شیو? تفکر شما به جهان و به زندگی شخصی‌تان را دگرگون خواهدکرد.» ریچارد تالر، برند? نوبل اقتصاد در سال 2017، استاد اقتصاد دانشگاه شیکاگو

دنیل کاهنمن (Daniel Kahneman، ۱۹۳۴–۲۰۲۴) روان‌شناس برجسته و نامدار، و برندهٔ جایزه نوبل علوم اقتصادی در سال ۲۰۰۲ بود. او به همراه همکار دیرینه‌اش، «عاموس تورسکی»، با پایه‌گذاری دانش «اقتصاد رفتاری» و نظریهٔ چشم‌انداز (Prospect Theory)، فرض سنتی «عقلانیت کامل انسان» در تصمیم‌گیری‌های مالی و شناختی را با شواهد تجربی به چالش کشید. شاهکار پرفروش او، کتاب «تفکر، سریع و کُند» (Thinking, Fast and Slow)، نحوهٔ عملکرد ذهن و خطاهای شناختی انسان را در سراسر جهان متحول کرد و تأثیری بنیادین بر روان‌شناسی، اقتصاد و علوم اعصاب بر جای گذاشت.